КӨНҖӘЛӘ и. 1. 1) Кул белән йон эрләү өчен агачтан ясалган җайланма (бер-берсенә туры почмак ясап беркетелгән ике агач кисәгенең горизонталь өлеше – утыру, ә вертикаль өлеше йон бәйләп кую өчен кулланылган); каба. Безнең якта йонны бәйләп куеп эрли торган җайланмага көнҗәлә диләр. Х.Сарьян. Йон эрли... көнҗәлә итеп Урындыкның аягын. Р.Гаташ

2) Эрләр өчен әзерләнгән йон, сүс, мамык. Көнҗәлә дип, эрләр өчен бәйләп куелган йонның үзенә әйтәләр. Х.Сарьян. Аннан, иелә биреп, башын какты: кабадагы көнҗәләгә охшап тузгыган чәчләреннән энҗе тир бөртекләре сибелде. А.Хәлим

2. с. мәгъ. 1) Кабадагы йон кебек, шуңа охшаган. Зәйтүнә аларны [тилгәннәрне] куркытып, бер башына көнҗәлә сүс бәйләгән таягын болгый... А.Гыйләҗев

2) күч. Тузгып, күпереп, кабарып торган. [Асия:] Ә бит монда кайчандыр кап-кара көнҗәлә чәч иде. Г.Ахунов. Биек нарат башында, аучыларга мыскыллы карап, көнҗәлә койрыклы тиен ботактан ботакка сикерә. Г.Әпсәләмов. Һич таракка буйсынмыйча, йондай күпереп торган чәчкә дә көнҗәлә чәч диләр. Х.Сарьян

◊ Көнҗәлә баш Чәчләре күпереп, тузып торган хатын-кызга кимсетеп әйтү сүзе